Twaalf jaar lang heeft China miljoenen tonnen zand in zee gestort en zo geheel nieuwe eilanden opgebouwd
Als je met een boot een kunstmatig eiland in de Zuid-Chinese Zee nadert, komen de geur van diesel en zeemeeuwen die boven betonnen golfbrekers draaien meteen op je af. Twaalf jaar geleden was dit niets anders dan open oceaan, maar nu zie je wegen en radomkoepels waar vroeger alleen water was. De transformatie van de Zuid-Chinese Zee door het aanleggen van kunstmatige eilanden door China heeft het zicht en de politieke verhoudingen in de regio flink veranderd en brengt allerlei sociale, ecologische en strategische gevolgen met zich mee.
ligging en wat er eerder speelde
De Zuid-Chinese Zee is een strategische scheepvaartroute en de ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar stonden vooral in het teken van die zee. China concentreerde zich op de Spratly-eilanden, een cluster van riffen en laagwater-elevaties. Tussen 2013 en 2016 is daar meer dan 1.200 hectare nieuw land aangelegd—ongeveer 1.600 voetbalvelden groot. Plaatsen zoals Mischief Reef (met lange start- en landingsbanen) en Fiery Cross Reef (met versterkte schuilplaatsen en tanks voor brandstof) laten duidelijk zien dat waar vroeger alleen water was, nu vaste structuren staan.
hoe ze het bouwden: techniek en infrastructuur
Voor die transformatie gebruiken ze geavanceerde methoden zoals landaanwinning: zand wordt van de zeebodem gepompt naar riffen en laagwater-elevaties. Bulldozers en draglines werken het materiaal laag voor laag tot er een platform is. Rots- en betonmuren houden de erosiekrachten tegen, terwijl infrastructuur als wegen, radardomes, landingsbanen en helipads de eilanden operationeel maken. Die bouwwerken krijgen ook te maken met problemen zoals zout, stormen en bodemdaling, dus voortdurend onderhoud is nodig.
waarom het strategisch telt
Permanente structuren op deze kunstmatige eilanden versterken China’s territoriale aanspraken in de regio. Die militaire en logistieke aanwezigheid maakt het mogelijk schepen te volgen en potentiële tegenstanders te confronteren met kustwacht- en marine-eenheden. China bestempelt veel van deze constructies als “burgerlijke faciliteiten”, maar buren als de Filippijnen, Vietnam en ook de Verenigde Staten maken zich zorgen over mogelijke escalaties en wat dit betekent voor hun eigen strategische belangen.
milieuschade en sociale gevolgen
De milieueffecten zijn flink. Door baggeren raakt de zeebodem beschadigd, koraalriffen verstikken onder sedimentpluimen en vispopulaties verliezen belangrijke leefgebieden. Dat creëert een ecologisch probleem dat moeilijk te herstellen is. Zoals een ongeïdentificeerde kapitein zei: “Dit was open oceaan. Niets hier.” Traditionele vissersgemeenschappen moeten hun werkwijzen aanpassen of verhuizen, met grote economische en sociale gevolgen tot gevolg.
juridische en internationale politieke kanten
In 2016 oordeelde een internationaal tribunaal in Den Haag dat de kenmerken van deze kunstmatige eilanden geen recht geven op exclusieve economische zones, een uitspraak die China (Beijing) heeft verworpen. Die juridische uitspraak fungeert inmiddels als een tegenwicht in dossiers en beleidsplannen en vormt een basis voor toekomstige diplomatieke gesprekken buiten het militaire speelveld.
De voortdurende veranderingen in de Zuid-Chinese Zee laten zien hoe technologie, geopolitiek en milieuvraagstukken met elkaar verweven zijn. Voor de betrokken landen en voor de wereldgemeenschap blijft het zoeken naar een evenwicht: hoe ga je territoriale ambities afwegen tegen ecologische grenzen en gerechtelijke uitspraken in deze sterk gemilitariseerde vaarroute?