China stuurt bemande onderzeeër naar het ‘verboden gebied’ 5.277 meter onder het Noordpoolijs – wat het vastlegt bij de Gakkelrug kan kaarten en theorieën herschrijven
In een opmerkelijke onderneming dook een Chinese wetenschappelijke expeditie voor het eerst met een bemande onderzeeër onder het dikke pakijs van de Noordpool. De Chinese diepzeeonderzeeër Fendouzhe ging tot 5.277 meter diepte om de oostelijke Gakkelrug te onderzoeken, een stuk oceaanbodem dat tot nu toe ongezien was. Die ontdekking geeft zeldzaam inzicht in de veranderende Arctische omgeving.
Waar de expeditie plaatsvond
De focus lag op de Gakkelrug, een onderwater vulkanische bergketen onder het zee-ijs tussen Groenland en Siberië. Delen van de westelijke Gakkelrug waren al deels verkend, maar de oostelijke sectie bleef tot deze missie onbekend. Vooral die oostelijke kant trok aandacht vanwege de kans dat er verborgen bekkens liggen die nog nooit eerder bezocht zijn.
De techniek achter de onderwateroperaties
De missie vroeg om een strakke planning en technische coördinatie. Het onderzoeksschip Tan Suo San Hao, speciaal gebouwd om in ijs te opereren, ondersteunde de Fendouzhe tijdens de duiken. Samen met onderzeeër Jiaolong werden operaties onder het ijs getest om de samenwerking zo soepel mogelijk te laten verlopen.
De Fendouzhe voerde 32 van de 43 duiken uit die de bemanning in ongeveer 100 dagen op zee maakte. Er werden geavanceerde methoden gebruikt, zoals sonar en camera’s, voor gedetailleerde kaarten en het verzamelen van monsters: sedimentkernen en biologische monsters bijvoorbeeld.
Wetenschappelijke doelen en betekenis
Een belangrijk doel van de missie was te onderzoeken of de oostelijke Gakkelrug hydrothermale bronnen heeft. Die onderwater hete bronnen zijn van groot belang voor ecosystemen die leven van chemische energie in plaats van zonlicht. Studies uit 2003 en 2022 op de westelijke Gakkelrug lieten eerder zien dat zulke bronnen een unieke fauna ondersteunen.
Nieuwe vondsten aan de oostkant kunnen ons begrip van deze extreme ecosystemen vergroten en dienen als analogieën voor leven op ijzige manen in ons zonnestelsel, zoals Europa (de maan van Jupiter).
Klimaatverandering en wat het voor ons betekent
De resultaten van de expeditie hebben ook gevolgen voor klimaatonderzoek. De Arctische regio warmt veel sneller op dan het wereldgemiddelde, en de gedetailleerde gegevens die zijn verzameld kunnen helpen klimaatmodellen te verfijnen. Daardoor kunnen voorspellingen verbeteren, wat weer belangrijk is voor langetermijnplanning in kustgebieden en steden.
Die kennis kan ook invloed hebben op beslissingen over waterkeringen en bouwvoorschriften, want de fysieke processen van mid-oceanische ruggen verspreiden warmte en chemicaliën door de diepe oceaan, met gevolgen voor het weer.
Wat nu volgt
Met deze missie is een tot nog toe onbekend deel van de planeet in kaart gebracht en geanalyseerd. Elk monster, elke video-opname en elk detail vraagt nog jaren aan laboratoriumonderzoek. Maar de mogelijkheden om onze kennis over diepe oceaansystemen en de gevolgen van klimaatverandering te vergroten zijn groot. Het werk van de expeditie heeft de deur geopend naar nieuwe ontdekkingen die zowel ons beeld van de aarde als van andere werelden verder kunnen verdiepen.